Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do virus Dengue gây ra và lây truyền qua vết muỗi vằn (Aedes aegypti) đốt. Bệnh có thể tái phát nhiều lần trong đời và mỗi lần tái nhiễm có thể diễn biến nghiêm trọng hơn. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về khả năng tái phát sốt xuất huyết và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
1. Virus Sốt Xuất Huyết Có Bao Nhiêu Chủng?
Virus Dengue gây sốt xuất huyết có 4 loại huyết thanh (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4). Những chủng này đều có khả năng gây bệnh từ nhẹ đến nặng, bao gồm:
- Sốt xuất huyết không triệu chứng.
- Sốt xuất huyết điển hình.
- Hội chứng sốc sốt xuất huyết.
Các chủng này có thể lây lan trên toàn thế giới, đặc biệt ở các khu vực khí hậu nhiệt đới như Đông Nam Á, Nam Mỹ, và quần đảo Thái Bình Dương. Theo WHO, hàng năm có khoảng 390 triệu ca nhiễm sốt xuất huyết, trong đó có 96 triệu ca biểu hiện lâm sàng.
2. Sốt Xuất Huyết Có Bị Lại Không?
Câu trả lời là có. Một người có thể mắc sốt xuất huyết đến 4 lần trong đời, do 4 tuýp huyết thanh của virus Dengue.
- Kháng thể đặc hiệu: Khi bị nhiễm sốt xuất huyết lần đầu, cơ thể sẽ tạo ra kháng thể đặc hiệu chỉ bảo vệ chống lại duy nhất tuýp virus gây bệnh lúc đó.
- Miễn dịch chéo thoáng qua: Với các tuýp virus khác, cơ thể có miễn dịch chéo thoáng qua nhưng không bền vững, chỉ kéo dài khoảng 6 tháng. Sau thời gian này, người bệnh vẫn có nguy cơ nhiễm các chủng virus khác.
Điều này có nghĩa là dù đã từng bị sốt xuất huyết, bạn vẫn có thể tái nhiễm và mắc bệnh lần thứ 2, thứ 3, hoặc thứ 4 nếu tiếp xúc với các tuýp virus khác.
3. Vì Sao Sốt Xuất Huyết Tái Nhiễm Lần 2 Nguy Hiểm Hơn?
Các chuyên gia y tế cảnh báo, lần tái nhiễm sốt xuất huyết có nguy cơ nghiêm trọng hơn lần đầu do cơ chế tăng cường phụ thuộc kháng thể (ADE).
- Cơ chế tăng cường phụ thuộc kháng thể (ADE): Kháng thể từ lần nhiễm trước liên kết với virus từ nhóm huyết thanh mới, nhưng không trung hòa, tạo điều kiện cho virus xâm nhập sâu hơn vào tế bào miễn dịch và nhân lên nhanh chóng.
- Hậu quả:
- Tăng nguy cơ xuất huyết nội tạng.
- Gây hội chứng sốc sốt xuất huyết (DSS).
- Suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng.
Theo WHO, người bị sốt xuất huyết lần hai có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn, bao gồm chảy máu ồ ạt, rối loạn đông máu, và tổn thương nội tạng.
4. Sai Lầm Khiến Sốt Xuất Huyết Trở Nặng Hoặc Tái Phát
4.1. Hết Sốt Là Hết Bệnh
- Thực tế: Sau khi hết sốt (thường từ ngày thứ 3 đến thứ 4), người bệnh có thể bước vào giai đoạn nguy hiểm với các biến chứng như hạ tiểu cầu, thoát huyết tương, tụt huyết áp.
- Dấu hiệu cảnh báo: Đau bụng dữ dội, nôn mửa, chân tay lạnh, xuất huyết niêm mạc, chảy máu tiêu hóa.
4.2. Xét Nghiệm Âm Tính Là Không Mắc Bệnh
- Thực tế: Kết quả âm tính có thể xảy ra do xét nghiệm quá sớm, khi lượng virus hoặc kháng nguyên trong máu còn thấp.
- Khuyến cáo: Nên xét nghiệm lại sau 3-5 ngày nếu có triệu chứng nghi ngờ.
5. Phòng Ngừa Tái Nhiễm Sốt Xuất Huyết
5.1. Tiêm Vắc Xin Ngừa Sốt Xuất Huyết
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã phê duyệt vắc xin Qdenga (hãng Takeda, Đức), có khả năng phòng ngừa cả 4 tuýp huyết thanh virus sốt xuất huyết.
- Đối tượng: Người từ 4 tuổi trở lên.
- Lịch tiêm:
- Mũi 1: Tiêm lần đầu.
- Mũi 2: Cách mũi 1 ba tháng.
- Hiệu quả: Ngăn ngừa hơn 80% nguy cơ mắc bệnh và 90% nguy cơ nhập viện do biến chứng.
5.2. Phòng Chống Muỗi Đốt
- Mặc quần áo dài tay.
- Ngủ màn, kể cả ban ngày.
- Sử dụng kem xua muỗi, bình xịt muỗi an toàn.
- Phát quang bụi rậm, dọn sạch các ổ nước tù đọng.
6. Kết Luận
Sốt xuất huyết là bệnh nguy hiểm, có thể mắc đến 4 lần trong đời. Mỗi lần tái nhiễm có thể diễn tiến nặng hơn, đặc biệt lần nhiễm thứ hai trở đi. Tiêm vắc xin và thực hiện các biện pháp phòng chống muỗi là cách hiệu quả để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi căn bệnh này.
Lưu ý: Khi có triệu chứng nghi ngờ, hãy đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
