Bệnh ho gà là một trong những bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh ho gà, khả năng lây nhiễm, cách lây lan, thời gian lây bệnh và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.
1. Bệnh Ho Gà Là Gì?
Ho gà là bệnh lý viêm đường hô hấp cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Vi khuẩn này bám vào các lông mao của đường hô hấp trên, giải phóng độc tố gây tổn thương, sưng viêm niêm mạc đường thở.
Triệu chứng ho gà điển hình
- Ban đầu, bệnh nhân có biểu hiện tương tự cảm lạnh: sốt nhẹ, sổ mũi, nghẹt mũi, đỏ mắt, chảy nước mắt, ho khan.
- Sau 1 – 2 tuần, triệu chứng trở nên nghiêm trọng:
- Ho dữ dội, kéo dài thành cơn, kèm khó thở và thở rít như tiếng gà gáy.
- Sau cơn ho, bệnh nhân thường nôn mửa hoặc cảm thấy mệt mỏi, kiệt sức.
Đối với trẻ sơ sinh, bệnh có thể diễn biến âm thầm mà không xuất hiện triệu chứng điển hình. Thay vào đó, trẻ có dấu hiệu khó thở, ngưng thở, rất nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.
2. Bệnh Ho Gà Có Lây Không?
Câu trả lời là CÓ. Ho gà là bệnh lý có khả năng lây lan mạnh mẽ và nhanh chóng, đặc biệt trong các không gian đông người hoặc trong gia đình. Theo thống kê, nguy cơ lây nhiễm lên đến 80% khi sống chung hoặc tiếp xúc gần với người bệnh.
Con đường lây truyền
- Trực tiếp qua giọt bắn:
- Vi khuẩn ho gà lây lan khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc nói chuyện, phát tán giọt bắn chứa vi khuẩn vào không khí. Người khỏe mạnh hít phải giọt bắn này có thể nhiễm bệnh.
- Gián tiếp qua tiếp xúc:
- Chạm vào các đồ vật nhiễm dịch tiết (khăn giấy, tay nắm cửa, đồ chơi, bát đĩa…) của người bệnh và sau đó đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
3. Thời Gian Lây Nhiễm Của Bệnh Ho Gà
Bệnh ho gà bắt đầu lây lan khoảng 2 tuần trước khi xuất hiện triệu chứng ho. Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất, bởi người bệnh chưa nhận ra mình mắc bệnh, dễ dàng lây truyền cho cộng đồng xung quanh.
Thời gian lây bệnh
- Giai đoạn lây mạnh: Từ trước khi ho khởi phát đến khoảng 2 tuần sau khi xuất hiện triệu chứng.
- Khi người bệnh đã điều trị bằng kháng sinh đủ 5 ngày, nguy cơ lây nhiễm giảm đáng kể và gần như không còn khả năng lây lan.
4. Bệnh Ho Gà Có Nguy Hiểm Không?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO):
- Mỗi năm, có khoảng 30 – 50 triệu ca mắc ho gà trên toàn cầu, với khoảng 300.000 ca tử vong.
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 1 tuổi là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất, chiếm phần lớn số ca tử vong do ho gà.
Biến chứng nguy hiểm của ho gà
- Viêm phổi: Biến chứng phổ biến và nghiêm trọng nhất, thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
- Suy hô hấp và thiếu oxy: Do các cơn ho kéo dài, gây khó thở và ngưng thở.
- Tổn thương não: Do thiếu oxy, dẫn đến co giật, viêm não và các di chứng nghiêm trọng.
- Các biến chứng khác: Xuất huyết kết mạc, thoát vị ruột, sa trực tràng do ho quá nhiều.
5. Cách Phòng Ngừa Bệnh Ho Gà Hiệu Quả
Tiêm phòng vắc xin đầy đủ
Đây là biện pháp phòng ngừa ho gà hiệu quả nhất. Một số loại vắc xin phòng ngừa ho gà phổ biến bao gồm:
- Vắc xin 6 trong 1 (Hexaxim hoặc Infanrix Hexa):
- Phòng ngừa ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt, viêm gan B và Hib.
- Lịch tiêm:
- Mũi 1, 2, 3: Khi trẻ được 2, 3, 4 tháng tuổi hoặc 2, 4, 6 tháng tuổi.
- Mũi 4: Khi trẻ được 16 – 18 tháng tuổi.
- Vắc xin 5 trong 1 (Pentaxim):
- Phòng ngừa ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt, Hib.
- Lịch tiêm: Tương tự vắc xin 6 trong 1.
- Vắc xin 4 trong 1 (Tetraxim):
- Phòng ngừa ho gà, bạch hầu, uốn ván và bại liệt.
- Lịch tiêm: Bao gồm 5 mũi, từ 2 tháng tuổi đến 6 tuổi.
- Vắc xin Tdap (Boostrix hoặc Adacel):
- Dành cho trẻ trên 4 tuổi và người lớn dưới 64 tuổi.
- Tiêm nhắc lại mỗi 10 năm.
Tiêm phòng cho thai phụ
- Phụ nữ mang thai nên tiêm vắc xin Tdap trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba (27 – 36 tuần) để truyền kháng thể bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.
Thực hành vệ sinh tốt
- Che miệng và mũi bằng khăn giấy khi ho hoặc hắt hơi.
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Đảm bảo không gian sống sạch sẽ, thông thoáng.
6. Trẻ Đã Tiêm Phòng Có Mắc Ho Gà Không?
Trẻ đã tiêm vắc xin phòng ho gà vẫn có khả năng mắc bệnh, nhưng triệu chứng sẽ nhẹ hơn rất nhiều so với trẻ chưa tiêm. Các cơn ho thường không kéo dài, ít nguy cơ biến chứng như ngưng thở, da tím tái hay tổn thương não.
Tiêm vắc xin đúng lịch và đầy đủ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm nếu trẻ bị nhiễm ho gà.
Kết Luận
Bệnh ho gà là bệnh lý có khả năng lây nhiễm cao, đặc biệt nguy hiểm với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Để bảo vệ sức khỏe của trẻ, cha mẹ cần chủ động đưa trẻ đi tiêm phòng đúng lịch và thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân, môi trường sống.
Hãy theo dõi sức khỏe của trẻ và liên hệ ngay với bác sĩ khi thấy các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh ho gà. Sức khỏe của con bạn là điều quan trọng nhất!
