Hen phế quản cấp tính ở người lớn là tình trạng nghiêm trọng, thường xuất hiện vào ban đêm hoặc sáng sớm với các triệu chứng như khó thở, thở khò khè, ho, và nặng ngực. Bệnh lý này nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời có thể gây nguy hiểm. Dưới đây là thông tin chi tiết về cách chẩn đoán, phân biệt và điều trị hen phế quản cấp tính ở người lớn.
1. Phân Biệt Hen Phế Quản Cấp Với Các Bệnh Lý Hô Hấp Khác
Việc phân biệt hen phế quản cấp với các bệnh hô hấp khác là rất quan trọng để điều trị đúng cách:
- Dị vật đường hô hấp: Gây khó thở, tím tái và ho sặc.
- Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD): Gặp ở nam giới, người nghiện thuốc lá, khó thở liên tục.
- Tràn khí màng phổi: Thường không gây tiếng rít khi nghe phổi.
- Viêm tiểu phế quản cấp: Kèm theo sốt, ho có đờm.
- Hen tim: Bệnh nhân có tiền sử bệnh tim, khó thở khi gắng sức, huyết áp cao.
2. Chẩn Đoán Hen Phế Quản Cấp Ở Người Lớn
2.1. Dựa Trên Tiền Sử Bệnh
- Gia đình có người mắc bệnh dị ứng như viêm mũi dị ứng, chàm, hoặc hen phế quản.
- Cơn hen thường xuất hiện vào ban đêm, sáng sớm hoặc khi thời tiết thay đổi.
2.2. Triệu Chứng Lâm Sàng
- Khó thở: Thở khò khè, ho khan, nặng ngực.
- Triệu chứng thuyên giảm sau khi dùng thuốc giãn phế quản.
2.3. Các Phương Pháp Chẩn Đoán
- Nghe phổi: Tiếng rít khi thở ra.
- Đo lưu lượng đỉnh (PEF): Chỉ số tăng ≥ 20% vào buổi sáng hoặc sau khi dùng thuốc.
3. Phương Pháp Điều Trị Hen Phế Quản Cấp Ở Người Lớn
3.1. Phân Loại Mức Độ Cơn Hen Cấp
- Nhẹ:
- Khó thở nhẹ, có thể nằm được.
- Tiếng rít ít, tần số tim < 100.
- Trung Bình:
- Khó thở tăng khi nằm.
- Tiếng rít nhiều, chỉ nói được từng câu, tần số tim 100 – 120.
- Nặng:
- Khó thở nhiều, không thể nằm, lồng ngực co kéo mạnh.
- Chỉ nói được từng từ, tần số tim > 120.
3.2. Điều Trị Ban Đầu Theo Mức Độ Cơn Hen
Mức Độ Nhẹ
Mức Độ Trung Bình
- Thuốc Beta 2 dạng hít:
- Dùng thường xuyên theo chỉ định.
- Cân nhắc dùng thuốc corticoid:
Mức Độ Nặng
- Thuốc Beta 2 dạng hít:
- Dùng liên tục kết hợp thuốc corticoid.
3.3. Nhóm Thuốc Điều Trị Hen Phế Quản Cấp
Thuốc Beta 2
- Salbutamol dạng xịt:
- Xịt 2 nhát vào họng khi hít vào, nếu không cải thiện sau 20 phút, xịt thêm 2 – 4 nhát.
- Trong giờ đầu, có thể xịt thêm 2 – 3 lần.
- Ventolin 5mg:
- Sử dụng qua máy khí dung ở cơ sở y tế.
- Salbutamol dạng uống:
- Liều trung bình: 4 viên/ngày (1 viên 4mg, uống cách nhau 2 giờ).
Thuốc Corticoid
- Mazipredone (Depersolon) 30mg:
- Methylprednisolon (Solu-Medrol) 40mg:
- Tiêm tĩnh mạch 1 – 2 ống.
3.4. Điều Trị Tiếp Theo Dựa Trên Đáp Ứng Của Bệnh Nhân
Đáp Ứng Tốt
- Triệu chứng cải thiện hoàn toàn trong 4 giờ.
- Tiếp tục dùng thuốc Beta 2 3 – 4 giờ/lần trong 1 – 2 ngày.
Đáp Ứng Trung Bình
- Triệu chứng giảm nhưng tái phát trong vòng 3 giờ.
- Tiếp tục dùng thuốc Beta 2 và bổ sung corticoid dạng uống.
Đáp Ứng Kém
- Triệu chứng không thuyên giảm hoặc nặng thêm sau khi dùng thuốc Beta 2.
- Sử dụng thêm corticoid tiêm hoặc truyền tĩnh mạch.
4. Kết Luận
Hen phế quản cấp ở người lớn cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để tránh biến chứng nguy hiểm. Việc xác định mức độ cơn hen và sử dụng thuốc phù hợp là yếu tố quyết định trong quá trình điều trị. Người bệnh cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và thực hiện tái khám định kỳ để kiểm soát tốt bệnh lý này.
Nếu bạn có triệu chứng hoặc nghi ngờ mắc hen phế quản cấp, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời.
