Sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, chủ yếu lây qua đường hô hấp. Đây là bệnh dễ gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là vào mùa đông xuân hoặc khi thời tiết giao mùa. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết các dấu hiệu sớm của bệnh sởi và hướng dẫn chăm sóc trẻ tại nhà đúng cách để phòng ngừa biến chứng.
1. Tại sao bệnh sởi diễn biến nhanh và nặng?
- Lây truyền qua đường hô hấp: Virus sởi lây lan khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, khiến trẻ dễ nhiễm bệnh tại các khu vực đông người như nhà trẻ, trường học.
- Hệ miễn dịch yếu: Trẻ nhỏ có sức đề kháng chưa hoàn thiện, dễ mắc bệnh và gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai giữa, hoặc viêm não.
- Nguy cơ thành dịch: Bệnh sởi có khả năng lây lan rất cao, nhất là trong cộng đồng chưa tiêm phòng đầy đủ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ riêng 3 tháng đầu năm 2014 đã ghi nhận gần 56.000 trường hợp mắc sởi trên toàn cầu. Tại Việt Nam, năm 2014 có hơn 8.500 ca mắc sởi, trong đó 114 trẻ tử vong.
2. Dấu hiệu nhận biết bệnh sởi ở trẻ em
2.1. Thời gian ủ bệnh (7-21 ngày):
Trẻ chưa có triệu chứng rõ rệt, khó phát hiện.
2.2. Triệu chứng điển hình:
- Sốt cao: Nhiệt độ cơ thể trẻ vượt 39°C.
- Viêm long đường hô hấp: Ho khan, khàn tiếng, chảy nước mũi.
- Viêm kết mạc: Mắt đỏ, nhiều gỉ, sưng mí mắt.
- Hạt Koplik: Xuất hiện trong miệng, đặc trưng với đốm trắng/xám có viền đỏ, thường thấy ở niêm mạc má.
- Phát ban:
- Ngày 1: Ban mọc từ đầu, mặt, cổ.
- Ngày 2: Lan xuống ngực, lưng, cánh tay.
- Ngày 3: Lan xuống bụng, mông, đùi, chân. Khi ban lan đến chân, trẻ thường hết sốt và ban bắt đầu bay.
3. Khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế?
Hãy đưa trẻ đi khám ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Sốt cao liên tục từ 39°C-40°C không đáp ứng thuốc hạ sốt.
- Trẻ khó thở, thở nhanh.
- Mệt mỏi, không ăn uống, không chơi, hoặc có biểu hiện lơ mơ.
- Phát ban toàn thân nhưng trẻ vẫn sốt.
4. Hướng dẫn chăm sóc trẻ bị sởi tại nhà
4.1. Cách ly và vệ sinh môi trường
- Cách ly trẻ bị bệnh để tránh lây lan sang trẻ lành.
- Giữ phòng thông thoáng, sạch sẽ và đủ ánh sáng tự nhiên. Lau dọn bàn, ghế, đồ chơi, cầu thang bằng dung dịch sát khuẩn.
4.2. Chăm sóc cơ bản
- Hạ sốt:
- Dùng thuốc hạ sốt paracetamol khi trẻ sốt từ 38,5°C (hoặc từ 38°C nếu có tiền sử co giật).
- Liều dùng: 10-15 mg/kg/lần, cách nhau 4-6 giờ.
- Vệ sinh cá nhân:
- Nhỏ mắt, rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý 3 lần/ngày.
- Tắm bằng nước ấm hàng ngày, tránh gió lùa.
- Thay quần áo sạch sẽ, cắt móng tay để trẻ không gãi gây trầy xước da.
- Dinh dưỡng:
- Tiếp tục cho trẻ bú mẹ nếu trẻ còn bú.
- Chế biến thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, nấu chín kỹ, chia thành nhiều bữa nhỏ.
- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A (trứng, sữa, rau củ màu đỏ, vàng).
5. Phòng ngừa bệnh sởi ở trẻ em
5.1. Tiêm phòng vắc xin
- Lịch tiêm vắc xin:
- Mũi 1: Sởi đơn lúc trẻ 9 tháng tuổi.
- Mũi 2: Sởi – Quai bị – Rubella (MMR) lúc 18 tháng tuổi.
- Trẻ tiêm phòng muộn vẫn có khả năng miễn dịch tốt, không ảnh hưởng.
5.2. Vệ sinh cá nhân và môi trường
- Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bệnh hoặc trẻ nghi ngờ bị sởi.
- Rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn trước và sau khi chăm sóc trẻ.
- Lau nhà, đồ chơi, khu vực sinh hoạt bằng dung dịch sát khuẩn.
- Đảm bảo vệ sinh mắt, mũi hàng ngày.
6. Lời khuyên từ chuyên gia
Bệnh sởi có thể điều trị tại nhà nếu được chăm sóc đúng cách, nhưng luôn cần theo dõi sát sao để tránh biến chứng. Tiêm phòng đầy đủ và vệ sinh môi trường sống là cách hiệu quả nhất để phòng bệnh.
Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.
