Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ Paramyxoviridae gây ra. Bệnh chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và có khả năng lây lan mạnh qua đường hô hấp. Để đảm bảo sức khỏe cho trẻ và hạn chế nguy cơ lây lan, phụ huynh cần nắm rõ các biện pháp chăm sóc trẻ bị sởi tại nhà.
1. Khái Niệm Bệnh Sởi
Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính thường xuất hiện vào mùa đông – xuân và có thể bùng phát thành dịch. Bệnh do virus sởi lây lan qua giọt bắn từ dịch tiết hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc nói chuyện.
Đối tượng dễ mắc:
- Trẻ chưa được tiêm phòng sởi hoặc tiêm không đầy đủ.
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ với hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
2. Các Giai Đoạn Và Biểu Hiện Bệnh Sởi
2.1. Giai Đoạn Khởi Phát:
- Sốt cao: Thường sốt liên tục ≥ 39°C.
- Viêm long:
- Chảy nước mắt, viêm kết mạc, mắt đỏ.
- Chảy nước mũi, hắt hơi.
- Ho nhiều, khàn tiếng.
- Dấu hiệu Koplik: Xuất hiện ngày sốt thứ 2 với các nốt trắng/xám có quầng đỏ trên niêm mạc má (ngang răng hàm trên).
2.2. Giai Đoạn Toàn Phát (Phát Ban):
- Thứ tự ban mọc: Sau tai → gáy → trán → mặt → thân mình → chân.
- Đặc điểm ban:
- Ban không ngứa, màu đỏ tía, hình tròn, hơi nổi gờ trên da.
- Khi căng da, ban sẽ mất.
2.3. Giai Đoạn Lui Bệnh:
- Ban nhạt dần, chuyển xám, bong vảy để lại vết thâm dạng “vằn da hổ”.
- Ban biến mất theo thứ tự mọc.
3. Hướng Dẫn Chăm Sóc Trẻ Bị Sởi Tại Nhà
3.1. Cách ly và vệ sinh môi trường:
- Cách ly trẻ tại phòng riêng, thông thoáng, đủ ánh sáng tự nhiên (mở cửa từ 10h–16h).
- Vệ sinh phòng hàng ngày, lau bề mặt tủ, bàn, đồ dùng bằng dung dịch sát khuẩn.
3.2. Vệ sinh cá nhân và chăm sóc cơ bản:
- Người chăm sóc:
- Đeo khẩu trang khi tiếp xúc.
- Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chăm sóc trẻ.
- Vệ sinh cho trẻ:
- Mắt: Rửa mắt 3–5 lần/ngày bằng nước muối sinh lý.
- Mũi: Xịt rửa mũi bằng dung dịch nước muối biển 3–5 lần/ngày. Hút dịch mũi nếu trẻ bị nghẹt mũi nhiều.
- Răng miệng: Đánh tưa miệng bằng nước muối sinh lý 2–3 lần/ngày.
- Tắm rửa: Tắm bằng nước ấm trong phòng kín, tránh gió lùa. Không tự ý bôi các sản phẩm không rõ nguồn gốc lên da trẻ.
3.3. Chế độ dinh dưỡng:
- Cho trẻ bú mẹ thường xuyên nếu còn bú.
- Ăn các thực phẩm lỏng, dễ tiêu hóa (cháo, súp).
- Bổ sung vitamin A và thực phẩm giàu dinh dưỡng như trứng, cá, sữa, rau củ màu đỏ, vàng, cam.
3.4. Theo dõi triệu chứng:
- Hạ sốt:
- Dùng thuốc hạ sốt paracetamol khi trẻ sốt ≥ 38,5°C (hoặc ≥ 38°C với trẻ có tiền sử co giật).
- Liều dùng: 10–15 mg/kg cách 4–6 giờ.
- Tái khám ngay nếu trẻ có các biểu hiện bất thường như:
- Sốt cao liên tục, uống thuốc không hạ.
- Trẻ li bì, bú kém, tiêu chảy nhiều.
- Khó thở, ho tăng nặng.
- Phát ban toàn thân nhưng vẫn sốt.
- Xuất hiện co giật hoặc hôn mê.
4. Phòng Ngừa Bệnh Sởi
4.1. Tiêm vắc xin:
- Mũi 1: Sởi đơn lúc trẻ 9 tháng tuổi.
- Mũi 2: Vắc xin MMR (Sởi – Quai bị – Rubella) lúc 12 tháng tuổi.
- Mũi 3: Vắc xin MMR lúc 4–6 tuổi.
- Với vùng dịch sởi, trẻ có thể được tiêm sớm từ 6 tháng tuổi theo chỉ định y tế.
4.2. Cách ly người bệnh:
- Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với trẻ bị bệnh.
- Vệ sinh tay bằng xà phòng sau khi chăm sóc trẻ.
- Cách ly trẻ bị sởi ít nhất 4 ngày từ khi bắt đầu phát ban để tránh lây lan.
Kết Luận
Chăm sóc trẻ bị sởi tại nhà đúng cách không chỉ giúp trẻ hồi phục nhanh mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng. Phụ huynh cần tuân thủ các hướng dẫn về vệ sinh, chế độ dinh dưỡng và theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của trẻ. Đặc biệt, việc tiêm phòng đầy đủ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh sởi hiệu quả.
Nếu trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.
