0918884666
0918884666
Ba mẹ thân mến, có bao giờ ba mẹ rơi vào hoàn cảnh bất lực, stress đến mức phát khóc khi mỗi bữa ăn của con đều biến thành một “trận chiến”? Con vừa nhìn thấy thìa cháo đã quay mặt đi, khóc mếu máo, hoặc nếu có đút được vào miệng thì con lại ngậm chặt rồi nhè ra hết.
Khi đối mặt với tình trạng này, phần lớn ba mẹ đều nghĩ rằng: “Chắc tại con mình khó tính”, “Do con lười ăn”, hoặc “Cơ địa con biếng ăn rồi”. Nhưng ba mẹ ơi, thực tế có một bí mật mà phần lớn các trường hợp khi đến tư vấn với bác sĩ Hương mới ngỡ ngàng nhận ra: Nguyên nhân con biếng ăn hoàn toàn không nằm ở đứa trẻ, mà lại nằm ngay trong chính bát cháo mà ba mẹ đang nấu cho con mỗi ngày!
Mỗi khi nhận được câu hỏi cầu cứu từ các bậc phụ huynh về việc con lười ăn, việc đầu tiên bác sĩ Hương luôn đề nghị là: “Ba mẹ hãy chụp và gửi cho bác hình ảnh bát cháo thực tế của con”. Và sự thật là, có đến hơn 80% ba mẹ chưa biết cách nấu cháo đúng chuẩn cho con ở giai đoạn bắt đầu ăn dặm.
Ba mẹ cần hiểu rằng, nếu chúng ta chọn sai phương pháp nấu, sai cấu trúc thức ăn ngay từ đầu, thì dù ba mẹ có đổi sữa liên tục, bổ sung đủ loại men vi sinh, men tiêu hóa hay cố gắng ép, nhồi nhét thế nào đi chăng nữa, tình trạng biếng ăn của con vẫn không thể cải thiện.
Hôm nay, bác sĩ Hương viết bài chia sẻ này để giúp ba mẹ hiểu rõ ngọn ngành nguyên nhân và nắm trọn bộ “mẹo” nấu ăn chuẩn khoa học, giúp con ăn ngon miệng, hợp tác tự nhiên mà không cần áp lực!
Khi con bước vào độ tuổi bắt đầu tập ăn dặm, đây là cột mốc đầu đời con được tiếp xúc với thức ăn đặc ngoài sữa mẹ hoặc sữa công thức. Rất nhiều ba mẹ nôn nóng muốn con ăn được nhiều, nhanh tăng cân nên đã nấu cháo đặc, hoặc xay nhuyễn cháo cùng với đủ loại thịt, rau củ ngay từ những ngày đầu tiên. Đây chính là sai lầm kinh điển khiến con sợ ăn.
Trước khi ăn dặm, toàn bộ hệ tiêu hóa, vị giác và phản xạ của con chỉ quen thuộc với một thứ duy nhất: Sữa (hoàn toàn ở dạng lỏng). Do đó, khi chuyển sang một chế độ ăn mới, cấu trúc món ăn phải có sự chuyển tiếp thật mịn màng.
Quy tắc cốt lõi ở giai đoạn này là cháo hoa rây. Cháo hoa đạt chuẩn phải là loại cháo loãng, độ đặc chỉ nhỉnh hơn sữa công thức một chút xíu mà thôi. Độ loãng này cực kỳ quan trọng, nó giúp hệ tiêu hóa non nớt của con dễ dàng thích nghi, không bị quá tải và không gây ra phản xạ nôn trớ, sợ hãi khi nuốt.
Để có được một bát cháo hoa rây thơm ngon, sánh mịn tự nhiên cho con, ba mẹ hãy áp dụng quy trình sau:
Chuẩn bị gạo: Ba mẹ có thể dùng cối và chầy để giã gạo vỡ nhẹ trước khi nấu để hạt gạo nhanh chín và tiết ra nhiều nhựa hơn.
Ninh cháo: Cho gạo và lượng nước vừa phải vào nồi áp suất, nồi cơm điện hoặc nồi ninh thông thường. Hãy ninh thật kỹ trong vài tiếng đồng hồ. Thời gian này đủ để từng hạt gạo vỡ bông hoàn toàn, chín nhừ tử.
Rây cháo: Sau khi ninh lần một, ba mẹ có thể giã hoặc xay nhẹ rồi tiếp tục ninh thêm một thời gian nữa để cháo nhuyễn hoàn toàn. Cuối cùng, hãy đổ cháo qua một chiếc rây lưới mịn, dùng thìa miết nhẹ để thu được phần cháo mịn màng nhất.
Một bát cháo hoa rây đạt chuẩn sẽ có độ sánh mịn tự nhiên hoàn toàn do nhựa gạo tiết ra, thơm dịu và không hề có xơ hay lợn cợn.
Ở giai đoạn đầu đời này, mỗi ngày con chỉ nên ăn một bữa duy nhất. Lượng ăn mỗi bữa cực kỳ ít, dao động khoảng từ một vài thìa đến vài chục ml. Thực tế, có những em bé chỉ hào hứng ăn được vài thìa đầu tiên rồi bắt đầu chán, quay mặt đi hoặc nhè ra.
Bác sĩ Hương muốn nhắn nhủ ba mẹ rằng: Điều này hoàn toàn bình thường! Ba mẹ không việc gì phải lo lắng, căng thẳng hay stress rồi sinh ra tâm lý ép uổng con. Ở những tuần đầu tiên ăn dặm, mục tiêu lớn nhất của con là học cách nuốt, làm quen với thìa, khám phá hương vị mới ngoài sữa chứ không phải ăn để lấy năng lượng làm no bụng. Sữa vẫn là nguồn dinh dưỡng chính của con. Hãy để con ăn trong sự vui vẻ và tò mò tự nhiên.
Một trong những thói quen cực kỳ nguy hiểm của nhiều gia đình Việt, đặc biệt là khi có sự can thiệp của thế hệ ông bà, đó là nếm thức ăn của con theo vị giác của người lớn. Khi thấy bát cháo hoa rây nhạt nhẽo, ba mẹ hay ông bà thường có xu hướng nêm thêm một chút nước mắm, chút muối hoặc hạt nêm với suy nghĩ: “Phải đậm đà một chút thì con mới ngon miệng chứ ăn nhạt thế này sao chịu nổi”.
Bác sĩ Hương xin khẳng định: Đây là một quan niệm sai lầm và vô cùng tai hại!
Ba mẹ cần biết rằng, chức năng thận của trẻ dưới một tuổi còn rất non nớt và chưa hoàn thiện. Hệ thống lọc của thận không thể chịu đựng được áp lực từ lượng natri dư thừa. Khi ba mẹ nêm muối, nước mắm vào đồ ăn dặm, lượng muối này sẽ gây ra tình trạng quá tải nghiêm trọng cho thận, tích tụ độc tố và có nguy cơ cao dẫn đến suy thận hoặc tổn thương hệ bài tiết về sau.
Con người sinh ra với vị giác nguyên bản. Bản chất trong các loại gạo, rau củ, thịt cá tự nhiên đã chứa một lượng muối và đường sinh học đủ cho nhu cầu cơ thể của con. Vị nhạt mà ba mẹ cảm thấy thực chất lại là vị vừa vặn, thanh ngọt tự nhiên đối với con. Việc tập cho con ăn mặn quá sớm không chỉ hại thận mà còn làm méo mó vị giác của con, khiến con có xu hướng thích ăn mặn hơn khi trưởng thành, dẫn đến nhiều hệ lụy sức khỏe.
Vì vậy, quy tắc bất di bất dịch: Tuyệt đối không cho bất kỳ loại gia vị nào vào thức ăn của trẻ dưới một tuổi.
Một chế độ ăn nhạt, sử dụng ít muối và mì chính đem lại nhiều lợi ích cho trẻ
Sau giai đoạn đầu làm quen với cháo hoa rây loãng, con sẽ bước vào giai đoạn tiếp theo của hành trình ăn dặm. Lúc này, nhu cầu dinh dưỡng của con tăng lên, phản xạ nhai nuốt cũng tốt hơn. Đây là thời điểm ba mẹ bắt buộc phải thay đổi cấu trúc ăn dặm và tăng dần độ thô cho con.
Ở giai đoạn phát triển tiếp theo, con không cần phải ăn cháo xay nhuyễn hay rây mịn hoàn toàn nữa. Thay vào đó, ba mẹ hãy cho con ăn cháo ninh nhuyễn. Nghĩa là hạt gạo đã chín nhừ, vỡ nát hoàn toàn nhưng vẫn còn kết cấu lợn cợn nhẹ để kích thích con tập phản xạ dùng răng, nướu để nhai và đảo trộn thức ăn trong khoang miệng.
Bác sĩ Hương gặp rất nhiều trường hợp ba mẹ mắc phải hai sai lầm lớn sau đây ở giai đoạn này:
Nấu cháo đặc quánh: Nhiều người nấu cháo đặc như bánh đúc, dính chặt vào thìa. Cháo quá đặc khiến con cực kỳ khó nuốt, dễ bị nghẹn và gây áp lực lớn cho dạ dày, dẫn đến chứng khó tiêu, đầy bụng và từ đó con sợ ăn, biếng ăn.
Nấu một nồi lớn rồi cất tủ lạnh ăn dần: Vì bận rộn, nhiều ba mẹ nấu một nồi cháo lớn từ sáng, thậm chí nấu cho cả vài ngày, chia vào các hộp nhựa rồi cất vào tủ lạnh. Đến bữa ăn của con, ba mẹ lại múc ra một ít, thêm nước vào đun đi đun lại rồi mới bỏ rau củ vào.
Bác sĩ Hương luôn nói với các mẹ: “Trước khi cho con ăn bát cháo nấu theo kiểu đun đi đun lại đó, ba mẹ hãy tự xúc một thìa và ăn thử xem”. Chắc chắn ba mẹ sẽ thấy nó cực kỳ khó ăn, cháo bị vữa, mất đi vị ngọt thơm tự nhiên của gạo và dinh dưỡng thì đã hao hụt phần lớn. Người lớn chúng ta còn không nuốt nổi, huống chi là một đứa trẻ đang tập ăn! Đây chính là lý do hàng đầu khiến con ăn dặm được một thời gian ngắn thì bắt đầu biểu tình, chán ăn.
Khi con đã quen với cháo hoa, ba mẹ sẽ bắt đầu giới thiệu các nhóm chất đạm (protein) vào thực đơn của con. Việc chọn loại đạm nào và hàm lượng bao nhiêu cũng cần tuân theo những nguyên tắc khoa học nghiêm ngặt để bảo vệ hệ tiêu hóa của con.
Ở giai đoạn mới bắt đầu bổ sung đạm, ba mẹ nên ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm lành tính, dễ tiêu hóa như:
Thịt heo thăn thanh đạm.
Thịt ức gà mềm, ít béo.
Các loại cá thịt trắng (như cá lóc, cá diêu hồng…).
Lưu ý đặc biệt từ bác sĩ Hương: Các loại thịt đỏ giàu dinh dưỡng nhưng cấu trúc sợi cơ phức tạp như thịt chim bồ câu, thịt bò… không phải là lựa chọn ưu tiên trong giai đoạn sớm này. Ba mẹ chỉ nên giới thiệu các loại thịt đỏ khi con đã thể hiện khả năng tiêu hóa tốt với các loại thịt trắng, và khi chế biến bắt buộc phải xay thật mịn, nấu chín kỹ với lượng nhỏ để con không bị đầy bụng.
Trứng là nguồn đạm và chất béo vô cùng tuyệt vời, dễ chế biến. Theo các hướng dẫn dinh dưỡng hiện đại lâm sàng mới nhất, ba mẹ hoàn toàn có thể cho con ăn trứng ngay từ khi bắt đầu ăn dặm. Tuy nhiên, hãy đi theo lộ trình:
Giai đoạn đầu: Chỉ cho con ăn lòng đỏ trứng và phải được nấu chín kỹ (tuyệt đối không cho ăn trứng lòng đào). Ba mẹ nên cho ăn từ lượng rất nhỏ để thăm dò xem con có bị dị ứng hay không, sau đó mới tăng dần.
Giai đoạn sau: Khi hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch của con đã ổn định, cứng cáp hơn, con mới có thể ăn được cả lòng đỏ và lòng trắng trứng một cách an toàn.
Nhiều ba mẹ có tâm lý “tham” đạm, nghĩ rằng cho con ăn càng nhiều thịt cá càng tốt để nhanh lớn. Nhưng lượng đạm quá tải sẽ khiến đường ruột của con bị đình trệ, gây táo bổn và biếng ăn sinh lý.
Hàm lượng thịt, cá chuẩn cho mỗi bữa ăn của con ở giai đoạn này chỉ dao động khoảng từ 20 đến 30 gam. Để ba mẹ dễ hình dung mà không cần đến cân tiểu ly, lượng thịt này tương đương với một miếng thịt nhỏ bằng khoảng ba ngón tay của chính em bé. Ba mẹ hãy băm nhỏ hoặc xay nhuyễn miếng thịt này để nấu cùng cháo cho con là vừa vặn dinh dưỡng.
Bữa ăn cho trẻ cần đảm bảo đầy đủ các dưỡng chất
Có một thói quen bám rễ sâu vào tiềm thức của hàng triệu bà mẹ và bà nội, bà ngoại Việt Nam: Ninh xương ống, hầm chân giò lấy nước ngọt để nấu cháo cho con. Ai cũng đinh ninh rằng nước hầm xương chứa rất nhiều canxi, chất bổ từ tủy xương tiết ra, giúp con cứng xương, nhanh biết đi và béo tốt.
Bác sĩ Hương phải một lần nữa nhấn mạnh để ba mẹ tỉnh ngộ: Nước hầm xương không hề chứa canxi như chúng ta vẫn nghĩ!
Các nghiên cứu khoa học đã chứng minh, canxi trong xương tồn tại ở dạng hợp chất vô cơ cực kỳ bền vững, dù ba mẹ có ninh, hầm bằng nồi áp suất suốt cả ngày trời thì lượng canxi hòa tan vào nước cũng gần như bằng không. Ngược lại, thứ tiết ra nhiều nhất từ tủy xương và mỡ xương vào nước hầm lại là chất béo bão hòa (chất béo xấu) và các chuỗi protein kích thước lớn.
Hệ tiêu hóa của em bé nhỏ tuổi chưa đủ men để chuyển hóa các loại chất béo động vật phức tạp này. Khi ba mẹ dùng nước hầm xương nấu cháo, lớp mỡ bão hòa này sẽ phủ một lớp màng lên niêm mạc ruột của con, gây ra tình trạng:
Khó tiêu, đầy hơi, ậm ạch bụng suốt cả ngày.
Ức chế cảm giác thèm ăn tự nhiên, khiến con luôn cảm thấy no giả tạo và chán ghét bữa ăn.
Cản trở khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng khác từ rau củ và thịt cá thực tế.
Vì vậy, thay vì dùng nước hầm xương, ba mẹ hãy dùng nước lọc tinh khiết hoặc nước dashi nấu từ các loại rau củ quả ngọt tự nhiên để nấu cháo cho con. Dinh dưỡng thực sự nằm ở phần “xác” thực phẩm (thịt, cá, rau củ băm nhuyễn) chứ không nằm ở phần nước hầm.
Chăm con là một hành trình dài đòi hỏi sự kiên nhẫn và cả kiến thức khoa học cập nhật. Khi ba mẹ hiểu đúng về sinh lý của con, biết cách nấu cháo đúng độ thô, đúng giai đoạn, chọn lựa thực phẩm dễ tiêu và tôn trọng vị giác nguyên bản của con, ba mẹ sẽ thấy việc ăn dặm trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Con sẽ ăn một cách tự nhiên, chủ động ăn ngon miệng mà ba mẹ không cần phải tốn tiền đổi sữa liên tục, không phải ép uổng hay dùng đến các chiêu trò xem tivi, điện thoại khi ăn.
Hãy nhớ rằng, bát cháo ngon nhất, tốt nhất cho con chính là bát cháo được nấu mới, đúng cấu trúc, đong đầy tình yêu thương và sự hiểu biết khoa học của ba mẹ.
Để được tư vấn thăm khám trực tiếp Phòng khám nhi Họa Mi với Ts – Bs Lê Thị Thu Hương, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE 0918884666 hoặc đăng ký lịch trực tuyến TẠI ĐÂY.
Tìm hiểu thêm thông tin y khoa:
Chat trực tiếp Fanpage Bác sĩ Hương
Facebook Fanpage Bác sĩ Hương
Kênh Youtube Bác sĩ Hương
