0918884666
0918884666
Một ngày nọ, bé bỗng dưng sốt, nổi những nốt đỏ li ti khắp người – mẹ lo lắng: “Liệu con bị sởi? Hay tay chân miệng?”. Cả hai bệnh này đều phổ biến ở trẻ nhỏ và có biểu hiện ngoài da tương đối giống nhau, khiến nhiều mẹ nhầm lẫn, dẫn đến việc xử trí không đúng cách. Bài viết này sẽ giúp mẹ dễ dàng phân biệt sởi và tay chân miệng một cách chính xác, từ đó chăm sóc bé an toàn, hiệu quả hơn.
Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus sởi (paramyxovirus) gây ra. Bệnh lây qua đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc với người nhiễm bệnh qua ho, hắt hơi.
Tay chân miệng là bệnh do virus đường ruột, thường là nhóm enterovirus (phổ biến nhất là EV71 và Coxsackie A16). Bệnh lây qua đường tiêu hoá (phân-miệng), nước bọt, dịch mũi hoặc bọng nước bị vỡ.
Sởi thường gặp ở trẻ từ 9 tháng – 5 tuổi, đặc biệt ở những bé chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ 2 mũi vắc xin sởi.
Tay chân miệng phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là 1–3 tuổi, khi bé hay đưa tay lên miệng và chưa ý thức được việc giữ vệ sinh.
| Triệu chứng | Sởi | Tay chân miệng |
|---|---|---|
| Sốt | Sốt cao liên tục 39–40°C, kéo dài 3–5 ngày | Sốt nhẹ – vừa, thường < 39°C, kéo dài 1–2 ngày |
| Biểu hiện kèm theo sốt | Ho, sổ mũi, mắt đỏ, chảy nước mắt (giống cảm cúm) | Đau họng, biếng ăn, quấy khóc, có thể nôn nhẹ |
| Ban ngoài da | Xuất hiện sau 3–4 ngày sốt, theo thứ tự: sau tai → mặt → ngực → lưng → chân tay | Xuất hiện sớm, rải rác lòng bàn tay, lòng bàn chân, miệng, mông |
| Ban có ngứa không? | Thường không ngứa, ban sậm màu dần, có thể bong vảy nhẹ | Có thể ngứa, ban dạng mụn nước nhỏ li ti, có thể loét miệng gây đau |
| Biểu hiện đặc trưng | Xuất hiện hạt Koplik trong miệng (chấm trắng nhỏ như hạt cát) | Có mụn nước ở tay, chân, miệng, mông hoặc đầu gối |
Sởi: Nếu không được chăm sóc tốt, sởi có thể dẫn đến biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa, tiêu chảy, viêm não. Những biến chứng này có thể đe doạ tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Tay chân miệng: Hầu hết trường hợp nhẹ và tự khỏi sau 7–10 ngày. Tuy nhiên, một số ít có thể diễn tiến nặng, gây viêm màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp, đặc biệt nếu do chủng EV71 gây ra.
Dấu hiệu nguy hiểm cần đưa bé đi khám ngay:
Với sởi:
Sốt cao không hạ sau 5 ngày.
Thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực.
Mắt đỏ đậm, lừ đừ, ngủ nhiều.
Ban lan nhanh bất thường hoặc kèm chảy máu dưới da.
Với tay chân miệng:
Sốt cao liên tục > 2 ngày, khó hạ.
Nôn ói nhiều, giật mình chới với, quấy khó dỗ.
Run tay chân, đi đứng loạng choạng (dấu hiệu thần kinh).
Khó thở, tím tái, thở mệt.
Cho bé nghỉ ngơi nơi thoáng mát, tránh gió lùa.
Chống nhiễm trùng mắt – mũi – họng: vệ sinh bằng nước muối sinh lý.
Hạ sốt đúng cách bằng paracetamol, lau ấm khi sốt > 38,5°C.
Cho bé ăn loãng – dễ tiêu, uống nhiều nước.
Không kiêng nước, kiêng gió thái quá (quan niệm dân gian sai lầm).
Vệ sinh răng miệng, súc miệng bằng nước muối loãng sau ăn.
Bôi thuốc theo hướng dẫn bác sĩ nếu có mụn loét miệng.
Giữ vệ sinh tay chân sạch sẽ, khử trùng đồ chơi, vật dụng.
Cách ly bé khỏi trẻ khác trong ít nhất 7–10 ngày.
Sởi có thể phòng bằng tiêm vắc xin đầy đủ:
Mũi 1: khi trẻ đủ 9 tháng.
Mũi 2: khi trẻ 18 tháng (hoặc theo chương trình mở rộng là MMR).
Tay chân miệng chưa có vắc xin phổ biến, mẹ nên:
Tập thói quen rửa tay sạch sẽ cho bé và người chăm sóc.
Không cho bé mút tay, ngậm đồ chơi.
Giữ gìn vệ sinh môi trường, nhà cửa, lớp học.
Sởi và tay chân miệng đều là những bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là khi thời tiết giao mùa hoặc bé tiếp xúc nơi đông người. Dù đều gây ban đỏ ngoài da, nhưng sởi và tay chân miệng khác nhau về vị trí ban, trình tự xuất hiện, mức độ nguy hiểm và đường lây. Khi có kiến thức phân biệt rõ ràng, mẹ sẽ tự tin hơn trong chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho con yêu.
