Bệnh sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm cấp tính phổ biến ở trẻ nhỏ. Mặc dù có vắc xin phòng ngừa, bệnh vẫn có thể diễn tiến nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bài viết sau đây sẽ cung cấp cho bạn những thông tin quan trọng về bệnh sởi, bao gồm nguyên nhân, triệu chứng, biến chứng, cách điều trị và biện pháp dự phòng hiệu quả.
1. Bệnh Sởi Là Gì?
Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp, gây ra bởi virus sởi thuộc giống Morbillivirus của họ Paramyxoviridae. Virus lây lan qua các giọt bắn từ dịch tiết đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.
1.1. Đặc điểm lây lan
- Đường lây truyền: Qua không khí hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, họng.
- Đối tượng nguy cơ cao:
- Trẻ dưới 12 tháng tuổi chưa tiêm vắc xin phòng sởi.
- Trẻ suy giảm miễn dịch hoặc trẻ có mẹ mắc sởi khi mang thai.
- Thời gian phát tán: Sởi có thể xuất hiện quanh năm, nhưng thường bùng phát vào giao mùa Đông – Xuân.
2. Dấu Hiệu Nhận Biết Bệnh Sởi Ở Trẻ
Bệnh sởi có hai thể: thể điển hình và thể không điển hình.
2.1. Thể điển hình
Sởi thể điển hình phát triển qua 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn có đặc điểm nhận biết riêng:
Giai đoạn ủ bệnh (8 – 11 ngày)
- Triệu chứng chưa rõ ràng, khó phát hiện.
Giai đoạn khởi phát (3 – 4 ngày)
- Sốt từ nhẹ đến cao.
- Viêm kết mạc: Mắt đỏ, sưng nề, chảy nước mắt nhiều.
- Viêm mũi – họng: Ho, chảy nước mũi, hắt hơi.
- Hạch ngoại biên nổi.
Giai đoạn toàn phát (4 – 6 ngày)
- Xuất hiện ban đỏ, nhỏ, hơi nổi trên da.
- Ban mọc từ sau tai, lan dần ra mặt, cổ, thân mình và toàn cơ thể.
Giai đoạn lui bệnh
- Các triệu chứng giảm dần, ban biến mất theo thứ tự mọc.
- Sau khi ban lặn, da có thể để lại vết thâm hoặc tình trạng lột da nhẹ.
2.2. Thể không điển hình
- Triệu chứng nhẹ: Sốt, ho, viêm đường hô hấp nhẹ.
- Ban xuất hiện ít hoặc không có, dễ nhầm lẫn với các bệnh viêm đường hô hấp khác.
3. Biến Chứng Của Bệnh Sởi
Nếu không được kiểm soát tốt, sởi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, bao gồm:
3.1. Biến chứng nhẹ
- Tiêu chảy: Phổ biến ở trẻ suy dinh dưỡng.
- Viêm tai giữa: Gây đau tai, nguy cơ mất thính lực nếu không điều trị kịp thời.
3.2. Biến chứng nặng
- Viêm giác mạc: Đe dọa mất thị lực vĩnh viễn.
- Viêm phổi: Do bội nhiễm tụ cầu khuẩn hoặc vi khuẩn Haemophilus influenzae. Đây là nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ mắc sởi.
- Viêm não: Biến chứng hiếm nhưng rất nguy hiểm, gây sốt co giật, đau đầu dữ dội, hôn mê, có thể dẫn đến tử vong hoặc tổn thương não vĩnh viễn.
4. Điều Trị Bệnh Sởi Ở Trẻ
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh sởi. Điều trị chủ yếu tập trung kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ miễn dịch.
4.1. Điều trị triệu chứng
- Hạ sốt:
- Sử dụng thuốc hạ sốt như paracetamol (theo chỉ định của bác sĩ).
- Không tự ý dùng aspirin để tránh nguy cơ biến chứng Reye.
- Giảm ho: Dùng siro ho hoặc thuốc long đờm theo hướng dẫn.
- Dinh dưỡng:
- Cung cấp đủ nước, thức ăn mềm dễ tiêu, giàu vitamin A và C.
- Chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
4.2. Theo dõi biến chứng
- Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện dấu hiệu:
- Sốt cao kéo dài.
- Khó thở, đau ngực.
- Co giật, li bì, mệt mỏi bất thường.
5. Dự Phòng Bệnh Sởi
5.1. Tiêm phòng vắc xin
- Lịch tiêm phòng:
- Mũi 1: Trẻ 9 tháng tuổi.
- Mũi 2: Trẻ 18 tháng tuổi (vắc xin sởi đơn hoặc sởi – quai bị – rubella).
- Hiệu quả: Dự phòng trên 95% nguy cơ mắc sởi.
5.2. Các biện pháp vệ sinh
- Giữ vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
- Tránh cho trẻ tiếp xúc với người mắc bệnh.
- Vệ sinh nhà cửa, đồ chơi, vật dụng cá nhân của trẻ sạch sẽ.
6. Khi Nào Cần Đưa Trẻ Đến Bệnh Viện?
Bố mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay khi:
- Sốt cao liên tục trên 39°C.
- Phát ban toàn thân nhưng vẫn sốt.
- Trẻ khó thở, co giật, đau đầu dữ dội.
7. Kết Luận
Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm phổ biến nhưng có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách. Tiêm phòng đầy đủ và giữ vệ sinh cá nhân là biện pháp quan trọng để bảo vệ trẻ trước bệnh sởi. Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc sởi, bố mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Hãy luôn theo dõi và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ để đảm bảo sức khỏe cho trẻ.
