Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus gây ra, có khả năng lây lan mạnh mẽ, đặc biệt trong môi trường tập thể. Hiện nay, mặc dù tỷ lệ tử vong do sởi đã giảm nhờ vào việc tiêm chủng vắc-xin, bệnh vẫn là mối đe dọa lớn, đặc biệt với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu. Vậy bệnh sởi lây mạnh nhất vào thời điểm nào và cách phòng ngừa ra sao? Hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
1. Thời Gian Ủ Bệnh Sởi Và Giai Đoạn Lây Truyền Mạnh Nhất
1.1. Thời gian ủ bệnh sởi
Thời gian ủ bệnh của sởi thường kéo dài từ 7–14 ngày, nhưng có thể dao động từ 12–21 ngày tùy theo từng trường hợp. Trong giai đoạn này, người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng nhưng virus đã bắt đầu nhân lên trong cơ thể.
1.2. Giai đoạn lây truyền mạnh nhất
- Bệnh sởi lây lan mạnh nhất từ 4 ngày trước khi phát ban đến 4 ngày sau khi phát ban xuất hiện.
- Giai đoạn xuất tiết (trước khi phát ban): Đây là thời điểm virus sởi phát tán mạnh qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Virus có thể tồn tại trên bề mặt các đồ vật hoặc trong không khí đến 2 giờ.
1.3. Cơ chế lây lan của bệnh sởi
- Qua đường hô hấp: Người lành có thể hít phải các giọt bắn chứa virus từ người bệnh.
- Qua tiếp xúc gián tiếp: Virus có thể bám lên các bề mặt như bàn, ghế, tay nắm cửa. Khi người lành chạm tay vào các bề mặt này rồi đưa lên miệng, mũi hoặc mắt, họ có nguy cơ cao bị lây nhiễm.
2. Triệu Chứng Bệnh Sởi Theo Từng Giai Đoạn
Bệnh sởi phát triển qua 4 giai đoạn chính, mỗi giai đoạn có triệu chứng đặc trưng:
2.1. Giai đoạn ủ bệnh (7–14 ngày)
- Người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng. Virus lây lan âm thầm trong cơ thể.
2.2. Giai đoạn tiền triệu (giai đoạn xuất tiết)
- Thời gian: Kéo dài 2–4 ngày.
- Triệu chứng:
- Sốt nhẹ hoặc sốt vừa.
- Ho khan, chảy nước mũi, viêm kết mạc mắt (mắt đỏ, sưng nề).
- Xuất hiện hạt Koplik trong khoang miệng (những đốm trắng nhỏ, viền đỏ).
- Đây là giai đoạn lây lan mạnh nhất, virus có mặt trong dịch tiết mũi họng, máu và nước tiểu.
2.3. Giai đoạn phát ban
- Thời gian: 3–5 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng tiền triệu.
- Triệu chứng:
- Ban đỏ hồng xuất hiện từ sau tai, lan ra mặt, cổ, sau đó xuống ngực, bụng, lưng và toàn thân.
- Ban không ngứa, nổi lên bề mặt da, có thể tạo thành mảng lớn.
2.4. Giai đoạn lui bệnh
- Ban nhạt dần theo thứ tự mọc, để lại các vết thâm trên da.
- Các triệu chứng sốt, ho, chảy nước mũi giảm dần.
3. Bệnh Sởi Có Nguy Hiểm Không? Những Đối Tượng Dễ Bị Ảnh Hưởng
3.1. Đối tượng dễ mắc bệnh
- Trẻ em dưới 5 tuổi chưa được tiêm phòng.
- Người lớn chưa miễn dịch: Thường là người ở vùng sâu, vùng xa, hoặc chưa từng tiêm vắc-xin.
- Phụ nữ mang thai: Có nguy cơ sảy thai, sinh non, thai nhi nhẹ cân hoặc bị dị tật.
3.2. Biến chứng nguy hiểm
- Viêm phổi, viêm phế quản phổi: Là nguyên nhân chính gây tử vong do bệnh sởi.
- Viêm não: Biến chứng nặng có thể gây co giật, hôn mê và để lại di chứng thần kinh.
- Viêm tai giữa, viêm kết – giác mạc: Gây mất thính lực hoặc thị lực.
- Suy giảm miễn dịch: Làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng khác như lao, bạch hầu, ho gà.
4. Phòng Ngừa Bệnh Sởi Hiệu Quả
4.1. Tiêm phòng vắc-xin
- Vắc-xin sởi: Là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.
- Lịch tiêm:
- Trẻ từ 9 tháng tuổi tiêm mũi đầu tiên.
- Mũi nhắc lại khi trẻ đủ 18 tháng tuổi.
4.2. Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống
- Đeo khẩu trang: Khi tiếp xúc với người nghi ngờ mắc bệnh.
- Rửa tay thường xuyên: Bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Giữ không gian sống sạch sẽ, thoáng mát.
4.3. Chăm sóc dinh dưỡng và tăng cường sức đề kháng
- Bổ sung thực phẩm giàu đạm, vitamin A và vitamin C.
- Uống đủ nước và giữ ấm cơ thể, đặc biệt trong mùa đông xuân – thời điểm bệnh sởi bùng phát.
5. Kết Luận
Bệnh sởi lây lan mạnh nhất trong giai đoạn xuất tiết và phát ban. Việc nhận biết sớm triệu chứng bệnh sởi và cách ly người bệnh kịp thời sẽ giúp hạn chế sự lây lan trong cộng đồng. Bên cạnh đó, tiêm phòng đầy đủ là biện pháp phòng ngừa sởi hiệu quả nhất.
Nếu bạn hoặc người thân có dấu hiệu mắc sởi, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm.
