Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu trên thế giới, đặc biệt ở trẻ em dưới 5 tuổi. Dù đã có vắc xin phòng ngừa, nhưng sởi vẫn có thể gây dịch và các biến chứng nghiêm trọng. Hãy cùng tìm hiểu bệnh sởi lây qua những đường nào, nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả trong bài viết sau.
1. Bệnh Sởi Là Gì?
Sởi là bệnh nhiễm virus cấp tính, thường gặp ở trẻ em và người lớn chưa có miễn dịch. Bệnh khởi phát với các triệu chứng sốt, ho, sổ mũi, mắt đỏ, phát ban đặc trưng. Mặc dù ít gây tử vong trực tiếp, sởi có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như:
- Viêm tai giữa.
- Viêm phổi, tiêu chảy.
- Khô loét giác mạc mắt, viêm não sau sởi.
Virus gây bệnh sởi thuộc giống Morbillivirus trong họ Paramyxoviridae. Bệnh này thường kéo dài từ 7 – 10 ngày và mang tính lây lan cao.
2. Bệnh Sởi Lây Qua Những Đường Nào?
2.1. Đường Hô Hấp
Sởi lây lan chủ yếu qua đường hô hấp khi:
- Người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện tạo ra các giọt bắn chứa virus.
- Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ mũi, họng của người nhiễm bệnh.
2.2. Không Gian Nhiễm Virus
Virus sởi có thể tồn tại trong không khí hoặc trên bề mặt đến 2 giờ. Nếu người khỏe mạnh hít phải không khí nhiễm virus hoặc chạm vào bề mặt có virus, sau đó đưa tay lên mắt, mũi, miệng, họ có thể nhiễm bệnh.
2.3. Tính Dễ Lây Nhiễm
- Sởi là một trong những bệnh có tính lây nhiễm cao nhất: Nếu một người mắc sởi, 90% những người tiếp xúc gần chưa được miễn dịch sẽ bị nhiễm bệnh.
- Người mắc sởi có thể lây truyền virus từ 4 ngày trước đến 4 ngày sau khi phát ban xuất hiện.
3. Ai Có Nguy Cơ Cao Mắc Sởi?
3.1. Những Đối Tượng Dễ Mắc Bệnh
Tất cả những người chưa có miễn dịch với sởi đều có nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là:
- Trẻ em chưa được tiêm vắc xin hoặc chưa từng mắc sởi.
- Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt trẻ sơ sinh không còn miễn dịch từ mẹ.
- Người lớn chưa tiêm vắc xin phòng sởi hoặc chưa từng mắc bệnh.
3.2. Vì Sao Mắc Sởi Rất Nguy Hiểm?
- Trẻ bị sởi dễ gặp biến chứng do suy giảm miễn dịch.
- Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và người suy dinh dưỡng có nguy cơ biến chứng cao hơn, đặc biệt là viêm phổi và viêm não.
4. Triệu Chứng Bệnh Sởi
4.1. Các Giai Đoạn Bệnh Sởi
1. Giai đoạn ủ bệnh (7 – 14 ngày):
- Không có biểu hiện rõ ràng.
2. Giai đoạn khởi phát (3 – 5 ngày):
- Sốt cao.
- Ho, sổ mũi.
- Đỏ mắt, chảy nước mắt (viêm kết mạc).
- Xuất hiện đốm Koplik (đốm trắng nhỏ trong miệng).
3. Giai đoạn toàn phát:
- Ban sởi đặc trưng xuất hiện sau 3 – 5 ngày kể từ khi sốt.
- Ban bắt đầu từ mặt, lan xuống cổ, thân, tay, chân.
- Ban mịn, không phỏng nước, có thể kết hợp thành mảng.
4. Giai đoạn lui bệnh:
- Ban nhạt dần, có thể để lại vết thâm, sau đó biến mất hoàn toàn.
5. Biến Chứng Nguy Hiểm Của Bệnh Sởi
5.1. Biến Chứng Thường Gặp
- Tiêu chảy, viêm ruột.
- Viêm tai giữa, viêm kết mạc, loét giác mạc.
5.2. Biến Chứng Nặng
- Viêm phổi: Là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ bị sởi.
- Viêm não: Biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm, có thể gây co giật, thiểu năng trí tuệ hoặc tử vong.
- Viêm thanh quản, viêm phế quản phổi.
5.3. Biến Chứng Lâu Dài
- Viêm màng não bán cấp: Hiếm gặp nhưng gây tử vong cao, thường xảy ra 7 – 10 năm sau khi mắc sởi.
6. Phòng Ngừa Bệnh Sởi Hiệu Quả
6.1. Tiêm Vắc Xin Sởi
Tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất:
- Trẻ em tiêm mũi đầu tiên lúc 9 tháng tuổi và mũi nhắc lại khi 18 tháng tuổi.
- Người lớn chưa có miễn dịch cũng cần tiêm phòng đầy đủ.
6.2. Thực Hiện Các Biện Pháp Phòng Ngừa Khác
- Tránh tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi nhiễm sởi.
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Giữ không gian sống thoáng mát, sạch sẽ.
- Hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người trong mùa dịch.
7. Lời Kết
Sởi là bệnh truyền nhiễm dễ lây lan nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả nhờ tiêm vắc xin và giữ gìn vệ sinh tốt. Việc nhận biết sớm các triệu chứng sởi và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời là yếu tố quan trọng để hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
